Bakteria
Contohnya klamidia, gonorea dan sifilis. Rawatan antibiotik mesti dipilih dengan tepat kerana rintangan ubat semakin penting.
Panduan Pesakit
Jangkitan Kelamin (STI): Daripada Risiko kepada Ujian dan Rawatan
STI boleh berlaku tanpa simptom. Jenis ujian, tempat sampel dan masa ujian bergantung pada jangkitan yang disyaki serta jenis pendedahan.
01 · FAHAMI KEADAAN
Apa yang termasuk dalam STI?
Jangkitan kelamin atau sexually transmitted infections (STI) ialah jangkitan yang tersebar terutamanya melalui hubungan seksual vaginal, oral atau anal. Antara yang biasa ialah klamidia, gonorea, sifilis, herpes genital, ketuat genital akibat HPV, HIV, hepatitis B dan trikomoniasis.
Sesetengah STI boleh sembuh dengan rawatan yang tepat; sesetengah jangkitan virus boleh dikawal tetapi tidak dihapuskan sepenuhnya. Ketiadaan simptom tidak membuktikan seseorang bebas jangkitan.
Gambar rajah ringkasLaluan penilaian STI yang selamat
- 01
Pendedahan atau simptom
- 02
Penilaian risiko secara private
- 03
Ujian ikut jenis dan tempat
- 04
Rawatan yang tepat
- 05
Susulan dan penjagaan pasangan
02 · JENIS & TAHAP
STI tidak mempunyai satu sistem gred.
Doktor mengelaskannya mengikut organisma, tempat jangkitan, tempoh atau peringkat penyakit dan sama ada terdapat komplikasi.
Virus
Contohnya HIV, herpes, HPV dan hepatitis B. Rawatan, pemantauan dan pencegahan berbeza bagi setiap virus.
Dengan atau tanpa simptom
Lelehan, pedih kencing, luka, ruam atau sakit boleh berlaku, tetapi ramai individu tidak menunjukkan apa-apa tanda.
Setempat atau berkomplikasi
Jangkitan boleh melibatkan uretra, tekak, rektum atau kulit; sesetengahnya boleh merebak dan menjejaskan organ lain.
03 · PUNCA
Risiko ditentukan oleh pendedahan, bukan rupa seseorang.
Sesiapa yang aktif secara seksual boleh terdedah. Maklumat yang tepat membantu doktor memilih ujian dan sampel yang betul.
Hubungan tanpa perlindungan
Seks vaginal, oral atau anal tanpa kondom meningkatkan risiko, bergantung pada jenis jangkitan dan tempat pendedahan.
Pasangan baru atau berbilang
Risiko meningkat apabila status ujian tidak diketahui atau rangkaian pasangan lebih luas.
Sentuhan kulit ke kulit
Herpes, HPV dan sifilis boleh merebak daripada kawasan yang tidak dilindungi kondom sepenuhnya.
Darah atau jarum
Perkongsian jarum dan pendedahan darah boleh menyebarkan HIV serta hepatitis tertentu.
Pasangan tanpa simptom
Jangkitan masih boleh disebarkan walaupun pasangan kelihatan sihat dan tidak mempunyai lelehan, luka atau ruam.
04 · PENILAIAN KLINIKAL
Apa yang biasanya dinilai oleh doktor?
Penilaian disesuaikan mengikut simptom, sejarah kesihatan dan faktor risiko. Tidak semua orang memerlukan semua ujian.
- 01
Sejarah pendedahan yang neutral
Masa, jenis hubungan, penggunaan kondom, tempat pendedahan, simptom, sejarah ujian dan vaksin dibincangkan secara sulit.
- 02
Pemeriksaan jika sesuai
Kulit, mulut, nodus limfa dan genital mungkin diperiksa dengan persetujuan. Chaperone boleh disediakan untuk pemeriksaan intim.
- 03
Pilih sampel yang betul
Urin, darah atau swab uretra, tekak, rektum atau luka dipilih berdasarkan risiko—bukan satu “panel lengkap” yang sama untuk semua orang.
- 04
Fahami tempoh tingkap
Ujian terlalu awal boleh negatif walaupun jangkitan berlaku. Masa ujian ulangan ditentukan mengikut jangkitan, jenis ujian dan tarikh pendedahan.
05 · RAWATAN
Rawatan bergerak mengikut punca dan keutamaan pesakit.
Rawatan STI bergantung pada diagnosis. Antibiotik yang salah boleh menutup simptom, mengganggu keputusan ujian dan menyumbang kepada rintangan antimikrob.
Rawatan khusus jangkitan
Jangkitan bakteria dirawat menggunakan antibiotik yang disyorkan; jangkitan virus mungkin memerlukan antiviral, pemantauan atau rawatan lesi.
Berhenti hubungan buat sementara
Tempoh menahan diri berbeza mengikut jangkitan. Biasanya hubungan dielakkan sehingga rawatan selesai, tempoh yang disarankan berlalu dan pasangan turut diuruskan.
Maklum dan rawat pasangan
Pasangan semasa atau terdahulu mungkin perlu dinilai atau dirawat untuk mencegah jangkitan semula. Doktor boleh menerangkan cara yang selamat dan sulit.
Ujian susulan
Sesetengah STI memerlukan ujian penyembuhan atau ujian semula selepas tempoh tertentu. Jangan menganggap simptom hilang bermakna jangkitan sudah tiada.
Pencegahan seterusnya
Kondom, vaksin hepatitis B dan HPV, ujian berkala, serta PrEP atau PEP HIV untuk situasi tertentu boleh dibincangkan.
06 · ELAKKAN
Perkara yang boleh melambatkan rawatan
- Mengambil antibiotik sendiri atau berkongsi ubat dengan pasangan.
- Membuat ujian terlalu awal lalu menganggap keputusan negatif sebagai muktamad.
- Meneruskan hubungan ketika simptom aktif atau sebelum tempoh rawatan selesai.
- Menggunakan darah, air liur atau ujian yang tidak sesuai untuk mengesan klamidia atau gonorea.
- Menyalahkan pasangan tanpa memahami bahawa banyak STI boleh senyap untuk tempoh yang lama.
DAPATKAN BANTUAN SEGERA
Jangan tunggu konsultasi biasa jika…
- Pendedahan HIV yang mungkin berlaku dalam 72 jam—dapatkan penilaian PEP segera.
- Sakit testis yang teruk atau bengkak secara tiba-tiba.
- Demam tinggi, lemah teruk, ruam meluas, sakit kepala teruk atau keadaan semakin merosot.
- Sakit mata, perubahan penglihatan, kekeliruan atau simptom saraf bersama risiko sifilis.
- Pendarahan serius atau sakit pelvis/perut yang kuat.
ASAS RUJUKAN KLINIKAL
Bagaimana panduan ini dibina
Kandungan ini berpandukan Malaysian Guidelines Management of Sexually Transmitted Infections, Fifth Edition 2024 dan DSC Clinic Singapore STI Management Guidelines, Seventh Edition. Kedua-duanya menekankan sejarah seksual yang sulit, ujian mengikut tapak pendedahan, rawatan tepat serta pengurusan pasangan. Ringkasan WHO digunakan untuk pendidikan pencegahan umum.
Rujukan dipercayai
Kementerian Kesihatan Malaysia · STI Management Guidelines 5th Edition 2024Garis panduan nasional Malaysia.↗DSC Clinic Singapore · STI Management Guidelines 7th EditionGaris panduan klinikal Singapura.↗World Health Organization · Sexually Transmitted InfectionsPenerangan global tentang simptom, ujian dan pencegahan.↗Nota perubatan: Maklumat ini ialah pendidikan kesihatan umum, bukan diagnosis atau preskripsi. Keputusan rawatan perlu dibuat selepas penilaian klinikal, dengan mengambil kira keadaan kesihatan, ubat lain, risiko dan pilihan pesakit.