Berkhatan pada lelaki dewasa: apa yang perlu diketahui

Kenapa lelaki dewasa berkhatan

Berkhatan, atau sunat, ialah prosedur membuang kulup yang menutupi kepala zakar. Di Malaysia, kebanyakan lelaki Muslim berkhatan semasa kanak-kanak. Namun ada beberapa kumpulan lelaki dewasa yang memerlukannya:

• Saudara baru (mualaf). Di Kelantan, termasuk dalam kalangan masyarakat Siam, Cina dan Orang Asli, ada lelaki yang memeluk Islam pada usia dewasa dan ingin berkhatan.
• Fimosis. Kulup yang terlalu ketat sehingga tidak boleh ditarik ke belakang, menyebabkan sakit semasa ereksi, kesukaran membersihkan dan kadangkala aliran kencing terganggu.
• Parafimosis. Kulup yang tertarik ke belakang tetapi tidak boleh kembali, menyebabkan kepala zakar bengkak. Ini kecemasan.
• Balanitis berulang. Radang kepala zakar dan kulup yang berulang, lebih kerap pada lelaki yang menghidap kencing manis.
• Liken sklerosus atau parut pada kulup.
• Pilihan peribadi atas sebab kebersihan atau keselesaan.

Di klinik, saya selalu terangkan bahawa lelaki dewasa tidak perlu berasa malu bertanya tentang berkhatan. Ia prosedur yang biasa dan dijalankan secara sulit.

Manfaat kesihatan

Bagi lelaki dewasa, berkhatan memudahkan penjagaan kebersihan dan mengurangkan risiko balanitis serta jangkitan saluran kencing. WHO menyatakan berkhatan perubatan lelaki mengurangkan risiko jangkitan HIV daripada pasangan wanita kepada lelaki sekitar 60 peratus, berdasarkan kajian di negara yang kadar HIV-nya tinggi. Kajian juga menunjukkan pengurangan risiko jangkitan HPV dan herpes. Namun berkhatan tidak menggantikan kondom, kesetiaan atau saringan. Lihat jangkitan seksual dan HIV, PrEP dan PEP.

Penilaian sebelum prosedur

Sebelum berkhatan, doktor akan:

1. Memeriksa zakar dan kulup untuk memastikan tiada keabnormalan seperti lubang kencing di tempat yang luar biasa, kerana kulup kadangkala diperlukan untuk pembedahan pembetulan.
2. Menyemak kencing manis. Gula darah yang tidak terkawal melambatkan penyembuhan dan meningkatkan risiko jangkitan.
3. Bertanya tentang ubat pencair darah dan sejarah pendarahan.
4. Merawat jangkitan aktif seperti balanitis terlebih dahulu.
5. Menyaring jangkitan seksual jika ada luka atau ketuat. Lihat ketuat kelamin HPV.

Kaedah berkhatan

Pembedahan konvensional

Kulup dipotong dengan pisau bedah atau alat elektrik (diatermi), dan kulit dijahit dengan benang yang boleh larut. Kaedah ini fleksibel dan sesuai untuk hampir semua keadaan, termasuk kulup yang berparut.

Alat klip atau cincin

Sesetengah klinik menggunakan alat sekali guna yang memotong dan menutup kulit serentak. Ada yang ditanggalkan selepas beberapa hari. Kesesuaiannya bergantung pada anatomi dan keadaan kulup.

Tentang istilah "laser"

Di Malaysia, "sunat laser" sering merujuk kepada penggunaan alat elektrik (diatermi) untuk memotong dan menghentikan pendarahan, bukan laser yang sebenar. Tanya doktor kaedah yang sebenarnya digunakan dan sebabnya.

Untuk lelaki dewasa, prosedur biasanya dibuat di bawah bius setempat melalui suntikan di pangkal zakar. Anda sedar sepanjang masa tetapi tidak berasa sakit, hanya tekanan atau tarikan. Prosedur biasanya mengambil masa kurang sejam dan anda boleh pulang pada hari yang sama. Bius penuh kadangkala dipertimbangkan mengikut keadaan.

Tempoh pemulihan

Kebanyakan lelaki yang bekerja di pejabat boleh kembali bekerja dalam 2 hingga 3 hari. Kerja berat, sukan, berenang dan menunggang motosikal jarak jauh wajar ditangguhkan sehingga luka sembuh. Elakkan hubungan seksual dan melancap selama sekitar 4 hingga 6 minggu, atau mengikut nasihat doktor.

Penjagaan luka

• Pakai seluar dalam yang menyokong dan tidak terlalu longgar
• Ikut arahan tentang bila boleh mandi dan membasahkan luka
• Tukar pembalut mengikut nasihat
• Bagi lelaki Muslim, tanya doktor cara beristinjak dan berwuduk yang selesa semasa luka masih baru
• Jangan sapu ubat tradisional atau serbuk pada luka

Risiko yang perlu diketahui

Berkhatan secara umumnya selamat, tetapi seperti semua prosedur, ia ada risiko: pendarahan, jangkitan luka, bengkak berpanjangan, hasil yang tidak sekata, kulit dibuang terlalu banyak atau terlalu sedikit, dan jarang sekali penyempitan lubang kencing. Risiko lebih rendah jika prosedur dibuat oleh doktor terlatih dalam persekitaran yang steril.

Mitos tentang berkhatan dewasa

"Berkhatan dewasa merosakkan fungsi seksual"

Kajian secara keseluruhan tidak menunjukkan kesan negatif yang ketara terhadap fungsi ereksi atau kepuasan seksual. Jika anda sudah mempunyai masalah ereksi sebelum berkhatan, itu perlu dinilai berasingan; lihat disfungsi ereksi.

"Lelaki dewasa lebih lambat sembuh"

Sedikit lebih lama berbanding kanak-kanak, tetapi kebanyakan lelaki sihat sembuh dengan baik dalam 4 hingga 6 minggu.

"Sunat boleh menyelesaikan masalah pancut awal"

Tiada bukti kukuh bahawa berkhatan merawat ejakulasi pramatang. Masalah itu ada rawatan tersendiri.

Memilih tempat dan bertanya soalan

Berkhatan dewasa boleh dibuat di hospital kerajaan, terutamanya jika ada sebab perubatan seperti fimosis, atau di klinik swasta. Bagi mualaf di Kelantan, pihak agama kadangkala boleh membantu memberi maklumat tentang program sokongan. Sebelum prosedur, tanya kaedah yang digunakan, jenis bius, siapa yang akan menjalankan prosedur dan bagaimana susulan dibuat jika ada masalah.

Ada soalan? Tanya Dr Qim melalui WhatsApp.

Maklumat ini untuk pendidikan dan bukan pengganti pemeriksaan doktor.

Soalan lazim