Trigger Finger (Jari Terkunci): Punca & Rawatan

Ringkasan

Trigger finger: tendon tersangkut di pangkal jari

Sarung tendon di pangkal jari menebal sehingga tendon tidak dapat menggelongsor dengan lancar.

Lebih kerap pada penghidap diabetes dan rheumatoid arthritis
Ibu jari, jari manis dan jari tengah paling biasa terlibat
Splint dan rehat aktiviti genggaman untuk kes ringan
Suntikan corticosteroid sering dicuba; kesannya mungkin kurang bertahan pada diabetes
Prosedur pelepasan untuk jari yang kerap terkunci atau tidak bertambah baik

Apa itu trigger finger?

Dalam bahasa Melayu, trigger finger biasa disebut jari terkunci atau jari picu. Nama perubatannya stenosing tenosynovitis. Setiap jari dibengkokkan oleh tendon panjang yang menggelongsor di dalam sarung, ditahan rapat ke tulang oleh beberapa "cincin" tisu yang dipanggil pulley. Pulley pertama (A1) terletak di tapak tangan, betul-betul di pangkal jari.

Dalam trigger finger, pulley A1 menebal dan meradang, dan tendon itu sendiri kadangkala membentuk bonjol kecil. Apabila jari dibengkokkan, bonjol ini tersekat ketika melalui pulley yang sempit, kemudian terlepas tiba-tiba dengan bunyi atau rasa "klik", seperti picu senapang dilepaskan. Itulah asal nama "trigger".

Tanda-tanda trigger finger

Sakit atau benjolan kecil yang sensitif di tapak tangan, di pangkal jari.
Rasa klik, tersangkut atau "meletup" ketika membengkok atau meluruskan jari.
Jari terasa kaku, terutama waktu pagi, dan bertambah baik sepanjang hari.
Jari terkunci dalam posisi bengkok dan perlu diluruskan dengan tangan lain.
Dalam kes teruk, jari tidak boleh dibengkokkan atau diluruskan sepenuhnya.

Ibu jari (trigger thumb), jari manis dan jari tengah paling kerap terlibat. Lebih daripada satu jari boleh terkena, sama ada serentak atau berturut-turut.

Trigger finger punca dan faktor risiko

Selalunya tiada satu punca tunggal. Faktor yang dikaitkan termasuk:

Diabetes. Trigger finger lebih kerap pada penghidap diabetes, lebih kerap melibatkan beberapa jari, dan kadangkala kurang memberi respons kepada suntikan. Ramai bertanya sama ada trigger finger tanda diabetes. Ia bukan ujian diagnosis, tetapi jika anda mengalami trigger finger tanpa sebab jelas, semakan gula darah adalah wajar.
Rheumatoid arthritis, gout dan tiroid kurang aktif.
Usia 40 hingga 60 tahun, dan lebih kerap pada wanita.
Genggaman kuat berulang, contohnya memegang pisau toreh, gunting dahan, pemutar skru, stereng atau hendal motosikal berjam-jam. Kaitan ini kurang kuat berbanding faktor perubatan, tetapi aktiviti ini boleh mencetuskan simptom.
Sindrom carpal tunnel. Kedua-dua keadaan sering wujud bersama.

Bagaimana trigger finger didiagnosis

Diagnosis biasanya jelas melalui pemeriksaan. Doktor merasa benjolan di pangkal jari, meminta anda membengkok dan meluruskan jari untuk mengesan klik, dan menilai sama ada jari terkunci. Di klinik, saya juga memeriksa jari lain, pergelangan dan tanda carpal tunnel, kerana ia kerap berlaku serentak.

Dr Qim mempunyai sijil dalam ultrasound muskuloskeletal untuk sakit. Ultrasound tidak wajib untuk diagnosis trigger finger, tetapi ia boleh menunjukkan penebalan pulley A1, keradangan sarung tendon dan pergerakan tendon secara langsung ketika jari dibengkokkan. Ia berguna apabila diagnosis kurang pasti, contohnya untuk membezakan daripada ganglion, arthritis sendi jari atau masalah tendon lain. Ultrasound juga membolehkan suntikan dipandu ke dalam sarung tendon dengan melihat jarum secara langsung.

Tahap keterukan

Doktor sering menggambarkan keterukan trigger finger secara berperingkat, kerana ia membantu memilih rawatan:

Awal: sakit atau benjolan di pangkal jari, tanpa klik yang jelas.
Klik: jari tersangkut sekejap tetapi boleh diluruskan sendiri.
Terkunci: jari perlu diluruskan dengan bantuan tangan lain.
Kaku: jari tidak dapat diluruskan atau dibengkokkan sepenuhnya, walaupun dibantu.

Semakin lanjut tahapnya, semakin kecil kemungkinan rawatan ringan sahaja mencukupi.

Trigger finger boleh sembuh?

Ya, dalam banyak kes. Simptom ringan kadangkala bertambah baik dengan rehat aktiviti genggaman dan splint. Kes yang berulang atau jari yang kerap terkunci biasanya memberi respons kepada suntikan atau prosedur pelepasan. Rawatan dipilih mengikut keterukan, tempoh simptom, bilangan jari terlibat dan penyakit lain seperti diabetes.

Trigger finger rawatan

Rehat aktiviti dan splint

Kurangkan aktiviti genggaman kuat dan berulang. Gunakan alat dengan pemegang yang lebih tebal atau berlapik. Splint yang memegang sendi pangkal jari dalam posisi lurus, biasanya dipakai waktu malam selama beberapa minggu, boleh membantu kes ringan.

Senaman ringan

Gerakan jari yang lembut melalui julat penuh membantu mengurangkan kekakuan pagi. Rendam tangan dalam air suam sebelum menggerakkan jari boleh membantu sesetengah orang. Selepas pulih, ambil rehat pendek semasa kerja genggaman yang panjang dan tukar-tukar tangan jika boleh, untuk mengurangkan risiko simptom berulang.

Trigger finger injection

Suntikan corticosteroid ke dalam sarung tendon ialah rawatan bukan pembedahan yang biasa. Ia mengurangkan keradangan supaya tendon dapat menggelongsor semula. Sesetengah orang memerlukan suntikan kedua. Bagi penghidap diabetes, kesannya mungkin kurang bertahan, dan gula darah boleh meningkat beberapa hari selepas suntikan, jadi pemantauan perlu dirancang bersama doktor.

Prosedur pelepasan (trigger finger release)

Jika jari terus terkunci walaupun rawatan konservatif, atau tidak boleh diluruskan sepenuhnya, pulley A1 boleh dipotong supaya tendon bebas bergerak. Ia dibuat sama ada melalui pembedahan kecil terbuka dengan bius setempat, atau secara perkutaneus menggunakan jarum di pusat tertentu. Pilihan prosedur dan pemulihan dibincangkan dengan pasukan pembedahan tangan.

Cara urut trigger finger: selamat atau tidak?

Urutan lembut di sekitar tapak tangan dan pergerakan jari perlahan boleh membantu kekakuan. Namun menekan kuat benjolan di pangkal jari atau "membetulkan" jari yang terkunci secara paksa boleh menambah keradangan dan sakit. Jika jari terkunci, luruskan perlahan-lahan dengan tangan lain, dan jangan sentak.

Bila trigger finger perlu dinilai segera?

Trigger finger sendiri bukan kecemasan, walaupun ia boleh sangat mengganggu kerja dan tidur. Tetapi jari yang merah, bengkak sepanjang jari, panas dan sangat sakit apabila diluruskan, terutama selepas luka tusukan seperti duri atau serpihan, boleh menandakan jangkitan sarung tendon. Ini memerlukan rawatan segera kerana jangkitan boleh merebak dengan cepat.

Trigger finger di Kelantan

Di Kota Bharu dan Kelantan, ramai pesakit lelaki yang datang dengan jari terkunci bekerja dengan genggaman kuat setiap hari, seperti menoreh, berkebun, bertukang atau membaiki enjin. Ramai juga menghidap diabetes. Saya galakkan anda menyemak gula darah jika belum pernah, dan menilai tangan sebelum jari menjadi kaku. Pemeriksaan, termasuk ultrasound bila sesuai, boleh dibuat di Klinik Etika Kota Bharu. Lihat juga carpal tunnel, kebas dan sakit tangan dan neuropati.

Ada soalan? Tanya Dr Qim melalui WhatsApp. Maklumat ini untuk pendidikan dan bukan pengganti pemeriksaan doktor.

Bila perlu jumpa doktor segera? jari merah, bengkak sepanjang jari, panas dan sangat sakit apabila diluruskan, terutama selepas luka tusukan, kerana ia boleh menandakan jangkitan sarung tendon.

Soalan lazim

Apa itu trigger finger dalam bahasa Melayu?

Trigger finger dikenali sebagai jari terkunci atau jari picu. Tendon yang membengkokkan jari tersangkut di pangkal jari kerana sarungnya menebal, menyebabkan bunyi klik, jari tersangkut atau terkunci dalam posisi bengkok.

Adakah trigger finger tanda diabetes?

Trigger finger lebih kerap berlaku pada penghidap diabetes, tetapi ia boleh berlaku pada sesiapa sahaja. Jika anda mengalami trigger finger tanpa sebab jelas, terutama di beberapa jari, semakan gula darah atau HbA1c adalah wajar.

Trigger finger boleh sembuh tanpa pembedahan?

Banyak kes ringan bertambah baik dengan rehat aktiviti genggaman, splint dan suntikan corticosteroid. Prosedur pelepasan dipertimbangkan apabila jari terus terkunci, tidak boleh diluruskan sepenuhnya, atau rawatan konservatif tidak berjaya.

Adakah suntikan trigger finger sakit dan selamat?

Suntikan dibuat di pangkal jari dan biasanya hanya sakit sementara. Risiko termasuk sakit sementara, perubahan warna kulit dan, bagi penghidap diabetes, peningkatan gula darah selama beberapa hari. Doktor akan membincangkan risiko sebelum suntikan.

Bolehkah trigger finger diurut?

Urutan lembut di sekitar tapak tangan dan pergerakan jari perlahan boleh membantu kekakuan. Elakkan menekan kuat benjolan di pangkal jari atau memaksa jari yang terkunci, kerana ia boleh menambah keradangan.

Jari Terkunci (Trigger Finger)