DrQIM
Ringkasan
Frozen shoulder: sakit, kaku, kemudian pulih
Bahu beku melalui fasa sakit, fasa kaku dan fasa pemulihan yang boleh mengambil masa berbulan hingga beberapa tahun.
- Paling kerap pada usia 40 hingga 60 tahun
- Diabetes dan penyakit tiroid meningkatkan risiko
- Bahu kaku walaupun digerakkan oleh orang lain ialah petunjuk utama
- Senaman lembut dalam had sakit lebih baik daripada regangan paksa
- Suntikan, hidrodilatasi atau prosedur dipertimbangkan bagi kes terpilih
Apa itu frozen shoulder?
Sendi bahu dibungkus oleh kapsul, iaitu lapisan tisu penghubung yang biasanya longgar dan fleksibel supaya lengan boleh bergerak bebas. Dalam frozen shoulder (nama perubatannya adhesive capsulitis), kapsul ini meradang, menebal dan mengecut. Ruang di dalam sendi berkurang, dan pergerakan bahu menjadi sangat terhad ke semua arah.
Ciri utama yang membezakan frozen shoulder daripada masalah tendon ialah kekakuan pasif: bahu tetap tidak boleh digerakkan sepenuhnya walaupun orang lain cuba menggerakkannya untuk anda. Pergerakan memusingkan lengan ke luar (seperti membuka pintu) biasanya paling awal dan paling teruk terjejas.
Frozen shoulder umur berapa? Siapa yang berisiko?
- Usia 40 hingga 60 tahun ialah kumpulan paling kerap.
- Diabetes. Risiko frozen shoulder lebih tinggi pada penghidap diabetes, dan ia boleh lebih teruk, lebih lama atau melibatkan kedua-dua bahu.
- Penyakit tiroid, penyakit jantung dan penyakit Parkinson.
- Bahu yang lama tidak digerakkan, contohnya selepas patah tulang lengan, pembedahan, strok atau kecederaan tendon.
Dalam banyak kes, tiada punca jelas (frozen shoulder primer). Wanita lebih kerap terkena daripada lelaki, tetapi lelaki dengan diabetes tetap kumpulan berisiko penting.
Frozen shoulder stage: tiga tahap bahu beku
Bahan pendidikan OrthoInfo oleh American Academy of Orthopaedic Surgeons (AAOS) menerangkan tiga tahap. Tempoh setiap tahap berbeza antara individu.
| Tahap | Apa yang berlaku | Anggaran tempoh |
|---|---|---|
| 1. Membeku (freezing) | Sakit bertambah secara beransur, terutama waktu malam; pergerakan mula berkurang | Kira-kira 6 minggu hingga 9 bulan |
| 2. Beku (frozen) | Sakit mungkin berkurang tetapi kekakuan paling ketara; aktiviti harian sukar | Kira-kira 4 hingga 6 bulan |
| 3. Mencair (thawing) | Pergerakan kembali perlahan-lahan | Kira-kira 6 bulan hingga 2 tahun |
Keseluruhannya, ramai pulih dalam tempoh satu hingga tiga tahun, tetapi sebahagian orang masih mempunyai sedikit kekakuan selepas itu. Rawatan bertujuan mengawal sakit dan mengekalkan fungsi sepanjang perjalanan ini.
Tanda dan gejala frozen shoulder
- Sakit tumpul atau berdenyut di bahagian luar bahu, kadangkala ke lengan atas.
- Sakit waktu malam, sukar tidur mengiring pada bahu itu.
- Sukar menyikat rambut, memakai baju, mencapai poket belakang atau menggaru belakang.
- Sukar mengangkat tangan semasa takbir atau menyarung kain.
- Pergerakan terhad walaupun dibantu.
Frozen shoulder atau masalah lain?
Tidak semua bahu yang kaku ialah frozen shoulder. Masalah tendon rotator cuff menyebabkan sakit ketika mengangkat lengan, tetapi bahu biasanya masih boleh digerakkan penuh apabila dibantu. Osteoarthritis bahu menyebabkan kekakuan dengan bunyi geseran dan kelihatan jelas pada X-ray. Sakit yang menjalar dari leher ke lengan, bersama kebas di jari, lebih mencadangkan saraf terhimpit di leher. Bahu yang kaku selepas jatuh pula perlu menyingkirkan dislokasi atau patah tulang. Membezakan keadaan ini penting kerana rawatannya berlainan.
Bagaimana frozen shoulder didiagnosis
Diagnosis frozen shoulder kebanyakannya klinikal. Di klinik, saya selalu terangkan bahawa ujian paling penting ialah perbandingan pergerakan aktif dan pasif, terutama pusingan ke luar. X-ray biasanya normal, tetapi berguna untuk menyingkirkan osteoarthritis bahu atau dislokasi lama, yang juga menyebabkan bahu kaku.
Dr Qim mempunyai sijil dalam ultrasound muskuloskeletal untuk sakit. Ultrasound membantu menyingkirkan punca lain seperti koyakan tendon rotator cuff, bursitis atau mendapan kalsium, dan dalam sesetengah kes boleh menunjukkan penebalan ligamen di bahagian depan sendi yang dikaitkan dengan frozen shoulder. Ultrasound juga digunakan untuk memandu suntikan ke dalam sendi dengan lebih tepat. Ujian gula darah atau HbA1c wajar dipertimbangkan, kerana frozen shoulder kadangkala menjadi petunjuk pertama diabetes yang belum dikesan.
Rawatan frozen shoulder
- Penerangan dan jangkaan. Memahami bahawa ini keadaan yang lazimnya pulih perlahan membantu mengurangkan kebimbangan dan mengelakkan rawatan yang tidak perlu.
- Kawalan sakit. Ubat tahan sakit atau ubat anti-radang dipertimbangkan mengikut risiko individu. Tuam panas sebelum senaman membantu sesetengah orang.
- Senaman lembut. Pada fasa sakit, senaman dibuat dalam had yang boleh ditoleransi. Apabila sakit berkurang, regangan dan latihan kekuatan ditingkatkan secara beransur, sebaiknya dengan bimbingan fisioterapi.
- Suntikan corticosteroid ke dalam sendi. Boleh mengurangkan sakit, terutama pada fasa awal, dan membantu anda bersenam. Bagi penghidap diabetes, gula darah perlu dipantau selepas suntikan.
- Hidrodilatasi. Suntikan cecair dalam jumlah lebih besar ke dalam sendi untuk meregangkan kapsul, biasanya dengan panduan imaging, ditawarkan di sesetengah pusat.
- Prosedur. Bagi kes yang tidak bertambah baik selepas rawatan konservatif yang mencukupi, manipulasi di bawah bius atau pembedahan membuka kapsul (capsular release) boleh dibincangkan melalui rujukan ke pasukan ortopedik.
Cara senaman frozen shoulder yang selamat
- Ayunan bandul: bongkok sedikit, biarkan lengan tergantung, ayun perlahan dalam bulatan kecil.
- Jari memanjat dinding: hadap dinding, "jalankan" jari ke atas setakat yang selesa.
- Pusingan luar dengan tongkat: pegang tongkat dengan kedua-dua tangan, gunakan tangan yang sihat untuk menolak lengan yang kaku ke luar perlahan-lahan.
- Tuala di belakang: tarik tuala perlahan-lahan untuk membantu lengan ke belakang.
Lakukan senaman beberapa kali sehari dalam sesi pendek, bukan sekali yang panjang dan menyakitkan. Sedikit rasa regang adalah normal; sakit tajam yang berlarutan berjam-jam selepas senaman bermakna beban terlalu tinggi.
Frozen shoulder boleh urut atau tidak?
Soalan ini sangat biasa di Kelantan, di mana urut tradisional menjadi pilihan pertama ramai orang. Urutan lembut pada otot sekitar bahu dan belikat mungkin melegakan ketegangan. Namun urutan kuat atau pergerakan paksa ketika fasa sakit boleh menambah keradangan dan sakit, dan sendi tidak "dilepaskan" dengan cara itu. Jika anda memilih urut, beritahu tukang urut supaya tidak memaksa pergerakan, dan berhenti jika sakit bertambah.
Frozen shoulder di Kota Bharu
Ramai pesakit lelaki di Kota Bharu dan Kelantan dengan frozen shoulder juga menghidap diabetes, kadangkala tanpa menyedarinya. Mengawal gula darah dan meneruskan senaman lembut ialah dua langkah penting. Penilaian bersemuka, termasuk ultrasound bila sesuai, boleh dibuat di Klinik Etika Kota Bharu. Untuk punca sakit bahu yang lain, lihat sakit bahu, dan untuk diabetes dan saraf, lihat neuropati.
Ada soalan? Tanya Dr Qim melalui WhatsApp. Maklumat ini untuk pendidikan dan bukan pengganti pemeriksaan doktor.
Soalan lazim
Apa itu frozen shoulder dalam bahasa Melayu?
Frozen shoulder dikenali sebagai bahu beku. Kapsul sendi bahu meradang, menebal dan mengecut, menyebabkan sakit dan kekakuan ketara sehingga bahu sukar digerakkan walaupun dibantu orang lain.
Apa punca frozen shoulder?
Selalunya tiada punca jelas. Risiko lebih tinggi pada usia 40 hingga 60 tahun, penghidap diabetes, penyakit tiroid, dan selepas bahu lama tidak digerakkan akibat kecederaan, pembedahan atau strok.
Berapa lama frozen shoulder akan sembuh?
Ia melalui tiga tahap: membeku, beku dan mencair. Ramai pulih dalam satu hingga tiga tahun, tetapi tempoh berbeza antara individu dan sesetengah orang masih mempunyai sedikit kekakuan. Rawatan membantu mengawal sakit dan fungsi sepanjang tempoh ini.
Frozen shoulder boleh urut atau tidak?
Urutan lembut pada otot sekitar bahu mungkin melegakan, tetapi urutan kuat atau pergerakan paksa ketika fasa sakit boleh menambah sakit dan keradangan. Senaman lembut dalam had yang selesa lebih digalakkan.
Adakah suntikan membantu frozen shoulder?
Suntikan corticosteroid ke dalam sendi boleh mengurangkan sakit, terutama pada fasa awal, dan membantu anda bersenam. Ia dipertimbangkan bersama risiko individu, termasuk kesan pada gula darah bagi penghidap diabetes.