DrQIM
Ringkasan
Saringan STD lelaki
Ujian darah dan air kencing boleh mengesan kebanyakan jangkitan seksual walaupun tiada gejala.
- Ujian darah: HIV, sifilis, hepatitis B dan kadangkala hepatitis C
- Ujian air kencing: gonorea dan klamidia
- Swab tekak atau dubur mengikut jenis pendedahan
- Tempoh tingkap menentukan bila ujian paling tepat
- Keputusan adalah maklumat perubatan sulit
Kenapa lelaki perlu saringan walaupun sihat
Ramai lelaki menyangka penyakit kelamin sentiasa ada tanda yang jelas, seperti lelehan atau luka. Hakikatnya, klamidia, sifilis peringkat laten, hepatitis B dan HIV sering senyap untuk tempoh yang lama. Lelaki tersebut berasa sihat tetapi masih boleh menjangkiti pasangan, termasuk isteri. Saringan memutuskan rantaian ini.
Di Kota Bharu, saya dapati halangan terbesar bukan kos atau masa, tetapi rasa malu. Ramai lelaki di Kelantan risau dilihat orang kampung atau rakan sekerja. Saya ingin tegaskan: saringan jangkitan seksual ialah pemeriksaan kesihatan biasa, sama seperti memeriksa gula atau kolesterol. Doktor tidak berada di situ untuk menghakimi. Gambaran keseluruhan setiap jangkitan ada di halaman jangkitan seksual.
Ujian apa yang biasanya dibuat
| Jangkitan | Jenis ujian | Catatan |
|---|---|---|
| HIV | Ujian darah (antigen dan antibodi) | Kit ujian kendiri yang berdaftar juga ada |
| Sifilis | Ujian darah | Boleh positif seumur hidup selepas jangkitan lama; doktor akan tafsir |
| Hepatitis B | Ujian darah | Juga menunjukkan sama ada anda perlu vaksin |
| Hepatitis C | Ujian darah | Jika ada risiko seperti berkongsi jarum |
| Gonorea dan klamidia | Air kencing pertama (ujian molekul) | Swab tekak atau dubur jika ada pendedahan di situ |
Herpes dan HPV biasanya tidak disaring secara rutin jika tiada gejala, kerana ujian darah herpes sukar ditafsir dan tiada ujian HPV rutin yang diluluskan untuk lelaki. Jika ada luka, lepuh atau ketuat, doktor akan memeriksa dan mengambil sampel terus dari lesi tersebut. Lihat juga herpes kelamin dan ketuat kelamin HPV.
Tempoh tingkap: bila ujian paling tepat
Setiap jangkitan memerlukan masa sebelum ia boleh dikesan oleh ujian. Ini dipanggil tempoh tingkap. Jika anda diuji terlalu awal selepas pendedahan, keputusan boleh menjadi negatif palsu.
- Gonorea dan klamidia: kira-kira 2 minggu selepas pendedahan
- HIV (ujian generasi keempat): kebanyakan jangkitan dikesan dalam sekitar 6 minggu; ujian ulangan pada 3 bulan untuk kepastian
- Sifilis: boleh mengambil masa sehingga 3 bulan
- Hepatitis B: biasanya beberapa minggu hingga 3 bulan
Jika pendedahan berlaku kurang daripada 72 jam yang lalu, jangan tunggu tempoh tingkap. Dapatkan nasihat segera tentang PEP, iaitu ubat pencegahan selepas pendedahan HIV, di halaman HIV, PrEP dan PEP.
Persediaan sebelum ujian
- Jangan kencing 1 hingga 2 jam sebelum ujian air kencing. Sampel air kencing pertama yang keluar paling sesuai untuk mengesan gonorea dan klamidia.
- Tidak perlu puasa untuk ujian darah jangkitan seksual.
- Bawa senarai ubat, terutamanya jika anda pernah mengambil antibiotik baru-baru ini, kerana ia boleh menjejaskan keputusan.
- Bersikap jujur tentang jenis pendedahan (faraj, dubur, oral). Ini menentukan sama ada swab tekak atau dubur diperlukan.
Di mana boleh buat saringan di Kelantan
Saringan HIV dan jangkitan seksual boleh dibuat di Klinik Kesihatan kerajaan, di hospital, atau di klinik swasta. Di Kota Bharu, saya berpraktis di Klinik Etika Kota Bharu, di mana saringan boleh dibuat secara sulit. Pilih tempat yang paling selesa untuk anda, kerana yang penting ialah ujian itu dibuat. Bagi bakal pengantin Muslim, saringan HIV pra-perkahwinan untuk borang rasmi mempunyai proses tersendiri; baca ujian HIV kahwin Kelantan.
Apa berlaku semasa lawatan saringan
Lawatan biasanya ringkas. Doktor akan bertanya beberapa soalan peribadi, contohnya bila pendedahan terakhir, jenis hubungan, penggunaan kondom dan sama ada ada gejala. Soalan ini bukan untuk menghakimi, tetapi untuk memilih ujian yang betul dan mentafsir keputusan dengan tepat. Jika ada gejala, doktor akan memeriksa kemaluan, kulit, mulut dan kelenjar di pangkal paha. Kemudian sampel darah diambil dan anda diminta memberi sampel air kencing. Sesetengah ujian pantas memberi keputusan pada hari yang sama, manakala ujian makmal mengambil masa beberapa hari. Anda juga boleh bertanya tentang vaksin hepatitis B dan HPV jika belum mendapatnya, kerana kedua-duanya memberi perlindungan jangka panjang.
Berapa kerap perlu disaring
Garis panduan antarabangsa secara umum mencadangkan saringan sekurang-kurangnya setahun sekali untuk lelaki yang aktif secara seksual dengan pasangan baru atau lebih daripada seorang pasangan. Mereka yang berisiko lebih tinggi, termasuk lelaki yang melakukan hubungan seks dengan lelaki dan pengguna PrEP, biasanya disaring setiap 3 bulan. Lelaki dalam hubungan monogami yang kedua-duanya telah disaring tidak perlu ujian berulang kecuali ada perubahan risiko.
Jika keputusan positif
Keputusan positif bukan pengakhiran. Gonorea, klamidia dan sifilis boleh dirawat dengan antibiotik preskripsi yang sesuai, dan ujian ulangan dibuat untuk memastikan jangkitan sudah hilang. Hepatitis B dan HIV dikawal dengan rawatan jangka panjang dan pemantauan. Pasangan seksual perlu dimaklumkan dan dirawat supaya jangkitan tidak berulang. Doktor boleh membantu anda merancang cara memberitahu pasangan dengan tenang.
Jangan cuba merawat sendiri dengan antibiotik yang dibeli tanpa preskripsi. Rintangan antibiotik dalam gonorea semakin meningkat di seluruh dunia, dan rawatan yang tidak lengkap menyukarkan rawatan seterusnya.
Kerahsiaan
Keputusan ujian jangkitan seksual ialah maklumat perubatan sulit. Ia tidak dikongsi dengan majikan, keluarga atau pihak lain tanpa kebenaran anda, kecuali dalam keadaan yang ditetapkan undang-undang kesihatan awam. Jika anda tidak pasti, tanyakan terus kepada doktor bagaimana keputusan anda akan disimpan.
Ada soalan? Tanya Dr Qim melalui WhatsApp.
Maklumat ini untuk pendidikan dan bukan pengganti pemeriksaan doktor.
Soalan lazim
Apa itu penyakit kelamin STD?
STD bermaksud sexually transmitted disease, iaitu jangkitan yang tersebar melalui hubungan seksual. Contohnya gonorea (dikenali ramai sebagai kencing nanah), klamidia, sifilis, herpes, HPV, hepatitis B dan HIV.
Bila masa paling sesuai buat ujian selepas risiko?
Bergantung pada jangkitan: kira-kira 2 minggu untuk gonorea dan klamidia, sekitar 6 minggu untuk HIV dengan ujian generasi keempat, dan sehingga 3 bulan untuk sifilis. Jika risiko berlaku dalam 72 jam, dapatkan nasihat PEP segera.
Ujian STD lelaki sakit tak?
Tidak. Kebanyakan ujian hanya memerlukan sampel darah dan air kencing. Swab tekak atau dubur hanya diambil jika perlu dan prosesnya cepat.
Boleh buat ujian HIV sendiri di rumah?
Ya, kit ujian kendiri HIV yang berdaftar boleh digunakan. Keputusan reaktif mesti disahkan di klinik atau hospital. Kit ini hanya untuk HIV, bukan jangkitan seksual lain.
Isteri perlu tahu jika saya positif?
Pasangan perlu dimaklumkan supaya mereka boleh diuji dan dirawat, dan supaya jangkitan tidak berulang. Doktor boleh membantu merancang cara memberitahu pasangan secara berhemah.