DrQIM
Ringkasan
Angka penting gula darah
Nilai untuk diagnosis berbeza daripada sasaran rawatan bagi orang yang sudah menghidap diabetes.
- Normal (puasa): di bawah 6.1 mmol/L; diabetes: 7.0 mmol/L atau lebih (ujian makmal)
- Rawak 11.1 mmol/L atau lebih dengan gejala menunjukkan diabetes
- HbA1c: normal di bawah 5.7%, pradiabetes 5.7 hingga di bawah 6.3%, diabetes 6.3% atau lebih
- Sasaran pesakit diabetes (CPG KKM): puasa 4.4 hingga 7.0, selepas makan 4.4 hingga 8.5 mmol/L
- Bacaan di bawah 3.9 mmol/L ialah hipoglisemia dan perlu dirawat segera
Dua jenis angka yang sering dikelirukan
Ada dua soalan berbeza: "Adakah saya menghidap kencing manis?" dan "Jika sudah menghidap, adakah gula saya terkawal?". Angka untuk menjawab soalan pertama (diagnosis) tidak sama dengan angka untuk soalan kedua (sasaran rawatan). Semua angka di bawah diambil daripada CPG KKM Management of Type 2 Diabetes Mellitus edisi ke-6 (2020).
Jadual 1: Nilai diagnosis (orang yang belum didiagnos)
| Ujian | Normal | Pradiabetes | Diabetes |
|---|---|---|---|
| Gula darah puasa (mmol/L) | di bawah 6.1 | 6.1 hingga 6.9 | 7.0 atau lebih |
| 2 jam selepas air gula (OGTT, mmol/L) | di bawah 7.8 | 7.8 hingga 11.0 | 11.1 atau lebih |
| Gula darah rawak (mmol/L) | - | - | 11.1 atau lebih |
| HbA1c (%) | di bawah 5.7 | 5.7 hingga di bawah 6.3 | 6.3 atau lebih |
Nilai ini untuk ujian darah vena di makmal. Bagi orang tanpa gejala, diagnosis perlu disahkan dengan ujian ulangan pada hari lain, atau dua keputusan tidak normal (contohnya gula darah dan HbA1c) daripada sampel yang sama. Bacaan meter hujung jari sahaja tidak digunakan untuk mendiagnosis diabetes.
Perhatikan bahawa Malaysia menggunakan nilai HbA1c 6.3% untuk diagnosis, berbeza sedikit daripada sesetengah laman luar negara yang menyebut 6.5%.
Jadual 2: Sasaran bagi pesakit diabetes jenis 2
| Ukuran | Sasaran CPG KKM |
|---|---|
| Gula darah puasa atau sebelum makan | 4.4 hingga 7.0 mmol/L |
| Gula darah selepas makan | 4.4 hingga 8.5 mmol/L |
| HbA1c (kebanyakan dewasa) | di bawah 7.0% |
| HbA1c (muda, baru didiagnos, tiada komplikasi, risiko hipo rendah) | 6.5% atau kurang |
| HbA1c (warga emas, banyak penyakit lain, risiko hipo tinggi) | 7.1% hingga 8.0% |
Sasaran ditentukan secara individu bersama doktor. Bacaan selepas makan biasanya diukur kira-kira dua jam selepas mula makan. Trend bacaan lebih penting daripada satu nombor.
Apa maksud HbA1c?
HbA1c menunjukkan purata gula darah dalam tempoh lebih kurang dua hingga tiga bulan. Menurut jadual dalam CPG, HbA1c 7% bersamaan purata gula lebih kurang 8.6 mmol/L, manakala 10% bersamaan lebih kurang 13.4 mmol/L. Pesakit diabetes biasanya menyemak HbA1c setiap tiga hingga enam bulan.
Bacaan kencing manis 13: maksudnya?
Ini antara carian paling kerap. Bacaan 13 mmol/L adalah tinggi.
- Jika anda belum didiagnos: bacaan rawak 11.1 mmol/L atau lebih dengan gejala seperti kerap kencing, sangat dahaga atau susut berat menunjukkan kemungkinan besar diabetes. Jumpa doktor untuk pengesahan dalam masa terdekat.
- Jika anda sudah menghidap diabetes: satu bacaan 13 selepas makan besar mungkin berlaku sekali-sekala. Tetapi jika bacaan puasa atau sebelum makan kerap melebihi 10 hingga 13, rawatan perlu disemak semula dengan doktor.
- Kecemasan: bacaan yang sangat tinggi (contohnya melebihi 15 hingga 20 mmol/L) bersama muntah, sakit perut, nafas laju, sangat mengantuk atau keliru perlu dibawa ke jabatan kecemasan dengan segera.
Bacaan rendah: hipoglisemia
Bacaan di bawah 3.9 mmol/L dianggap rendah, terutama bagi pesakit yang mengambil insulin atau ubat tertentu. Tanda termasuk berpeluh, menggeletar, berdebar, lapar dan keliru. Ambil gula yang cepat diserap seperti air manis atau gula-gula, semak semula selepas 15 minit, dan makan selepas pulih. Hipoglisemia berulang perlu dibincangkan dengan doktor kerana dos ubat mungkin perlu diubah.
Meter di rumah berbanding ujian makmal
Meter glukosa hujung jari sangat berguna untuk pemantauan harian, tetapi bacaannya boleh berbeza sedikit daripada ujian makmal. Basuh dan keringkan tangan sebelum mencucuk jari, kerana sisa makanan atau gula di jari boleh menaikkan bacaan. Bawa buku catatan atau meter anda semasa berjumpa doktor. Ibu mengandung mempunyai sasaran gula yang berbeza; ikut nasihat klinik antenatal.
Kencing manis di Kelantan
Tinjauan NHMS 2023, seperti yang dilaporkan media pada Mei 2025, mencatatkan kadar diabetes dewasa di Kelantan 16.3%, lebih tinggi daripada purata nasional 15.6%. CPG KKM mengesyorkan saringan berdasarkan risiko bagi dewasa berumur lebih 30 tahun, diulang setiap tahun, kerana kira-kira separuh penghidap diabetes tidak tahu mereka menghidapnya. Bagi lelaki, kencing manis juga berkait rapat dengan masalah ereksi, kerap kencing malam dan kebas kaki. Saringan boleh dibuat di klinik kesihatan berhampiran.
Ada soalan? Tanya Dr Qim melalui WhatsApp.
Maklumat ini untuk pendidikan dan bukan pengganti pemeriksaan doktor.
Soalan lazim
Kencing manis normal berapa?
Bagi orang yang belum didiagnos, gula darah puasa yang normal ialah di bawah 6.1 mmol/L dan HbA1c di bawah 5.7%, menurut CPG KKM. Puasa 7.0 mmol/L atau lebih, atau HbA1c 6.3% atau lebih, menunjukkan diabetes dan perlu disahkan oleh doktor.
Bacaan kencing manis selepas makan yang normal berapa?
Bagi orang tanpa diabetes, bacaan dua jam selepas ujian air gula (OGTT) di bawah 7.8 mmol/L dianggap normal. Bagi pesakit diabetes, sasaran CPG KKM selepas makan ialah 4.4 hingga 8.5 mmol/L.
Bacaan kencing manis waktu pagi berapa yang baik?
Bagi pesakit diabetes, sasaran gula puasa pada waktu pagi ialah 4.4 hingga 7.0 mmol/L. Bacaan pagi yang kerap tinggi perlu dibincangkan dengan doktor kerana rawatan mungkin perlu diubah.
HbA1c berapa baru dikira kencing manis?
Di Malaysia, HbA1c 6.3% atau lebih menunjukkan diabetes, dan 5.7% hingga di bawah 6.3% ialah pradiabetes. Bagi orang tanpa gejala, keputusan perlu disahkan dengan ujian kedua.
Pradiabetes boleh pulih?
Ramai yang dapat mengembalikan gula darah ke paras normal dengan menurunkan berat badan, mengurangkan minuman manis dan karbohidrat bertapis, serta bersenam sekurang-kurangnya 150 minit seminggu. Pemeriksaan tahunan tetap perlu kerana risiko diabetes kekal lebih tinggi.