Gout: Tanda, Punca & Rawatan (Doktor Kota Bharu)

Ringkasan

Gout: serangan boleh reda, tetapi asid urik perlu dikawal

Gout berpunca daripada asid urik yang tinggi untuk tempoh lama; rawatan serangan dan rawatan jangka panjang ialah dua perkara berbeza.

Tanda klasik: sendi tiba-tiba bengkak, merah, panas dan sangat sakit, selalunya waktu malam
Ibu jari kaki paling kerap terlibat, tetapi buku lali, lutut, jari tangan dan siku juga boleh
Serangan biasanya reda dalam 1 hingga 2 minggu, lebih cepat jika dirawat awal
Serangan berulang, tofus atau batu karang memerlukan ubat penurun asid urik jangka panjang
Budu, belacan, cencaluk dan ikan bilis antara makanan tinggi purin dalam risalah KKM

Apa itu gout?

Gout ialah radang sendi yang disebabkan oleh kristal asid urik (monosodium urat). Asid urik ialah bahan buangan yang terhasil apabila badan memecahkan purin, iaitu bahan semula jadi dalam sel badan dan dalam makanan tertentu. Biasanya asid urik dibuang melalui buah pinggang ke dalam air kencing. Apabila paras asid urik dalam darah kekal tinggi untuk tempoh yang lama, ia boleh membentuk kristal halus seperti jarum di dalam dan sekitar sendi. Sistem imun bertindak balas terhadap kristal ini, lalu berlakulah serangan gout.

Gout lebih kerap berlaku pada lelaki, biasanya bermula pada umur pertengahan. Wanita lebih jarang mengalaminya sebelum menopaus. Laporan kesihatan tempatan (CodeBlue, Mei 2025) menunjukkan kadar gout di Malaysia meningkat sejak beberapa dekad lalu, seiring dengan kenaikan berat badan, kencing manis dan darah tinggi dalam masyarakat.

Tanda gout

Serangan gout biasanya datang dengan cepat, sering pada waktu malam atau awal pagi. Ramai pesakit menggambarkan sendi terasa seperti terbakar, sehingga sentuhan selimut pun tidak tertahan.

Sakit sendi yang sangat kuat dan memuncak dalam masa kira-kira 24 jam.
Sendi bengkak, merah atau keunguan, panas dan berkilat.
Sukar berjalan atau memakai kasut jika kaki terlibat.
Kadang-kadang disertai demam ringan.

Gout di kaki, lutut dan tangan

Sendi pangkal ibu jari kaki paling kerap terlibat, terutama pada serangan pertama. Gout juga boleh menyerang buku lali, belakang tapak kaki, tumit, lutut, pergelangan tangan, jari tangan dan siku. Jika gout tidak dikawal, serangan cenderung menjadi lebih kerap, lebih lama dan melibatkan lebih banyak sendi. Lama-kelamaan, ketulan kristal yang dipanggil tofus boleh muncul di bawah kulit, contohnya di jari, siku atau cuping telinga.

Punca dan faktor risiko

Paras asid urik dalam darah dipengaruhi terutamanya oleh keupayaan buah pinggang membuangnya, dan juga oleh baka. Makanan menyumbang, tetapi bukan satu-satunya punca. Faktor yang meningkatkan risiko gout termasuk:

Baka dan jantina lelaki. Gout sering berlaku dalam keluarga yang sama.
Fungsi buah pinggang yang menurun.
Berat badan berlebihan, darah tinggi, kencing manis dan kolesterol tinggi.
Makanan tinggi purin, terutama organ dalaman, makanan laut dan hasil penapaian ikan atau udang.
Minuman manis dan fruktosa, seperti air berkarbonat, kordial dan minuman 3-dalam-1.
Alkohol, terutamanya bir.
Ubat tertentu, contohnya sesetengah ubat diuretik (ubat buang air) untuk darah tinggi. Jangan berhenti ubat sendiri; bincang dengan doktor.
Kurang minum air, sakit teruk secara tiba-tiba, atau pembedahan, yang boleh mencetuskan serangan.

Penting untuk faham: tidak semua orang yang asid uriknya tinggi akan mendapat gout. Sebaliknya, semasa serangan, bacaan asid urik kadangkala kelihatan normal. Penerangan bacaan ada dalam artikel asid urik normal berapa.

Bagaimana doktor mengesahkan gout

Di klinik, saya selalu terangkan bahawa tidak semua sendi yang bengkak dan merah ialah gout. Jangkitan kuman dalam sendi, radang kulit (selulitis) dan pseudogout boleh kelihatan hampir sama, dan jangkitan sendi ialah kecemasan. Penilaian biasanya merangkumi:

Sejarah serangan, sendi yang terlibat dan pemeriksaan fizikal.
Ujian darah asid urik, fungsi buah pinggang, gula darah dan kolesterol. Asid urik paling tepat diukur 2 hingga 4 minggu selepas serangan reda.
Sedutan cecair sendi untuk melihat kristal di bawah mikroskop, terutama jika diagnosis tidak jelas atau jangkitan perlu disingkirkan.
Ultrasound sendi boleh menunjukkan tanda endapan kristal urat dalam sesetengah kes. Dr Qim mempunyai sijil ultrasound muskuloskeletal dan menggunakannya apabila sesuai.

Rawatan serangan gout

Matlamatnya ialah meredakan radang secepat mungkin. Rawatan paling berkesan jika dimulakan dalam 24 jam pertama.

Rehatkan dan angkat sendi. Tuam sejuk menggunakan pek ais yang dibalut kain selama 15 hingga 20 minit boleh membantu. Jangan letak ais terus pada kulit.
Ubat antiradang. Doktor mungkin memberi ubat antiradang bukan steroid (NSAID), kolkisin atau kortikosteroid. Pilihan bergantung pada fungsi buah pinggang, perut, jantung, kencing manis dan ubat lain yang anda ambil.
Minum air secukupnya jika tiada sekatan cecair daripada doktor.

Elakkan mengambil ubat tahan sakit berulang kali dari kedai tanpa nasihat, terutama jika anda menghidap penyakit buah pinggang, gastrik atau darah tinggi. Berhati-hati juga dengan produk "ubat gout" atau jamu yang tidak berdaftar; ada yang dicemari steroid tanpa dilabel. Semak nombor pendaftaran MAL di laman NPRA.

Rawatan jangka panjang: menurunkan asid urik

Ramai pesakit hanya mengambil ubat ketika sakit, kemudian berhenti. Cara ini meredakan serangan tetapi tidak menghentikan kristal daripada terus terkumpul. Ubat penurun asid urik biasanya dipertimbangkan jika anda:

mengalami dua atau lebih serangan setahun;
mempunyai tofus, kerosakan sendi pada X-ray atau batu karang asid urik;
mempunyai penyakit buah pinggang, atau paras asid urik yang sangat tinggi selepas serangan pertama.

Garis panduan antarabangsa (EULAR dan ACR) menyasarkan paras asid urik di bawah 360 µmol/L (6 mg/dL), dan lebih rendah bagi yang mempunyai tofus. Ubat dimulakan dengan dos rendah dan dinaikkan secara berperingkat sambil asid urik dipantau. Pada bulan-bulan pertama, serangan boleh berlaku semula semasa kristal mula larut, jadi doktor biasanya memberi ubat pencegahan serangan untuk sementara. Sesetengah ubat penurun asid urik boleh menyebabkan alahan kulit yang serius pada sebilangan kecil orang Asia, dan doktor mungkin mencadangkan ujian genetik (HLA-B*5801) sebelum memulakannya. Ini sebabnya ubat gout mesti melalui doktor, bukan dibeli sendiri.

Gout di Kelantan: sudut makanan tempatan

Ramai pesakit di Kota Bharu dan seluruh Kelantan terkejut apabila mendapati budu, belacan dan cencaluk tersenarai sebagai makanan tinggi purin dalam risalah KKM "Diet untuk Pesakit Gout". Ikan bilis, sardin, ikan kembung, udang, sotong, kerang dan organ dalaman juga berada dalam senarai yang sama. Ini tidak bermakna anda tidak boleh menyentuh langsung makanan tradisional, tetapi kuantiti dan kekerapan perlu dikawal, terutama pada musim kenduri apabila gulai daging, perut dan air manis dihidang setiap minggu. Senarai penuh, termasuk soalan tentang petai, telur, ayam dan ubi kayu, ada dalam artikel gout boleh makan apa.

Diet sahaja biasanya menurunkan asid urik sedikit sahaja. Bagi kebanyakan pesakit dengan serangan berulang, gabungan perubahan gaya hidup dan ubat yang diambil secara konsisten memberi hasil yang paling baik. Gout yang tidak dikawal boleh membawa kepada kerosakan sendi, batu karang dan penyakit buah pinggang, dan sering berjalan seiring dengan risiko penyakit jantung. Jika sendi anda sakit berulang, baca juga panduan sakit lutut.

Ada soalan? Tanya Dr Qim melalui WhatsApp.

Maklumat ini untuk pendidikan dan bukan pengganti pemeriksaan doktor.

Bila perlu jumpa doktor segera? sendi yang bengkak, merah dan panas disertai demam atau rasa tidak sihat (risiko jangkitan sendi), serangan pertama yang tidak pasti puncanya, atau sakit pinggang dengan darah dalam air kencing.

Soalan lazim

Berapa lama serangan gout sembuh?

Serangan gout biasanya reda sendiri dalam 1 hingga 2 minggu. Jika ubat antiradang dimulakan dalam 24 jam pertama, sakit dan bengkak selalunya berkurang dalam beberapa hari. Serangan yang tidak reda selepas 2 minggu, atau disertai demam tinggi, perlu diperiksa semula.

Boleh ke gout hilang selamanya?

Gout ialah penyakit jangka panjang, tetapi ia boleh dikawal dengan baik. Apabila asid urik dikekalkan di bawah sasaran dengan ubat dan gaya hidup, kristal perlahan-lahan larut, serangan menjadi jarang dan ramai pesakit boleh hidup tanpa serangan. Ubat biasanya perlu diteruskan; jangan berhenti sendiri tanpa berbincang dengan doktor.

Gout boleh berlaku di lutut dan tangan?

Boleh. Walaupun ibu jari kaki paling kerap terlibat, gout juga boleh menyerang buku lali, tumit, lutut, pergelangan tangan, jari dan siku. Sendi yang bengkak dan panas dengan demam perlu diperiksa segera untuk menyingkirkan jangkitan sendi.

Asid urik saya tinggi tetapi tiada sakit. Perlu ubat gout?

Tidak semestinya. Kebanyakan orang dengan asid urik tinggi tanpa serangan tidak memerlukan ubat penurun asid urik, tetapi punca seperti berat badan, minuman manis, alkohol, ubat tertentu dan fungsi buah pinggang perlu dinilai. Doktor akan membuat keputusan berdasarkan keadaan anda.

Boleh beli ubat gout di farmasi?

Ubat tahan sakit tertentu boleh didapati di farmasi, tetapi ubat gout seperti kolkisin dan ubat penurun asid urik ialah ubat preskripsi yang perlu dinilai oleh doktor kerana kesan sampingan dan interaksi ubat. Elakkan jamu atau produk gout yang tidak berdaftar.

Klinik gout di Kelantan, perlu jumpa siapa?

Mulakan dengan doktor di klinik kesihatan atau klinik swasta berhampiran. Kebanyakan kes gout boleh dinilai dan dirawat di peringkat klinik, dan dirujuk ke hospital jika diagnosis tidak jelas, ada komplikasi buah pinggang atau gout sukar dikawal.