Kaki rasa terbakar waktu malam: punca dan bila perlu diperiksa

Kenapa kaki terasa terbakar?

Rasa terbakar, panas, pedih atau seperti dicucuk jarum di tapak kaki biasanya datang daripada saraf deria kecil yang terganggu. Keadaan ini dipanggil neuropati periferi. Saraf yang rosak menghantar isyarat sakit walaupun tiada luka atau haba sebenar. Ia biasanya bermula di jari kaki dan tapak kaki, pada kedua-dua belah, dan boleh naik ke betis dari masa ke masa.

Kenapa lebih teruk waktu malam?

Pada waktu siang, otak sibuk dengan pelbagai rangsangan lain. Pada waktu malam, ketika berbaring dalam keadaan senyap, isyarat dari saraf yang rosak lebih terasa. Sentuhan selimut, perubahan suhu dan keletihan juga boleh memburukkan rasa pedih. Ramai pesakit memberitahu saya mereka terpaksa menjulurkan kaki keluar dari selimut atau berjalan di atas lantai sejuk sebelum boleh tidur.

Punca kaki rasa terbakar

• Neuropati diabetik. Punca paling biasa. Gula darah yang tinggi untuk tempoh lama merosakkan saraf kecil di kaki. Ada orang yang hanya mengetahui mereka menghidap kencing manis selepas kaki mula pedih. Prakencing manis juga boleh menyebabkan neuropati saraf kecil. Lihat panduan neuropati diabetik dan kebas kaki kencing manis.
• Kekurangan vitamin B12. Terutama pada pengguna metformin atau ubat gastrik jangka panjang, warga emas dan vegetarian. Baca tanda kekurangan vitamin B12.
• Alkohol berlebihan.
• Penyakit buah pinggang kronik dan tiroid kurang aktif.
• Saraf tertekan, contohnya saraf di bahagian dalam buku lali (sindrom terowong tarsal) atau saraf dari pinggang. Biasanya hanya sebelah kaki.
• Jangkitan kulat kaki (kaki atlet), yang menyebabkan gatal dan pedih, selalunya di celah jari dengan kulit merekah.
• Ubat tertentu, termasuk sesetengah kemoterapi, dan vitamin B6 dos tinggi jangka panjang.
• Jangkitan seperti HIV, serta sebab yang lebih jarang seperti penyakit autoimun dan keturunan.

Sakit kaki yang berlaku semasa berjalan dan lega apabila berhenti pula lebih menunjukkan masalah salur darah, bukan saraf. Kaki yang gelisah dengan dorongan untuk sentiasa menggerakkannya ketika berehat ialah keadaan lain yang dipanggil sindrom kaki resah. Kedua-duanya memerlukan penilaian yang berbeza.

Ujian yang biasanya dibuat

Di klinik, saya selalu bermula dengan soalan mudah: bila mula, sebelah atau kedua-dua, dan sama ada ada kebas atau kelemahan. Kemudian:

• Pemeriksaan kaki: kulit, kuku, nadi, rasa sentuhan dengan monofilamen, getaran dan refleks.
• Gula darah puasa dan HbA1c. Rujuk bacaan kencing manis normal untuk maksud keputusannya.
• Paras vitamin B12, kiraan darah penuh, fungsi buah pinggang dan tiroid.
• Ujian konduksi saraf atau rujukan ke hospital jika corak tidak tipikal, hanya sebelah, atau bertambah dengan cepat.

Cara melegakan di rumah

• Jangan rendam kaki dalam air panas atau guna tuam panas. Kaki yang kebas mungkin tidak merasa suhu dengan betul dan mudah melecur.
• Sejukkan kaki dengan air suam-suam kuku atau kipas, bukan ais secara terus.
• Pakai stokin kapas yang longgar dan kasut yang selesa. Elakkan berkaki ayam di luar rumah.
• Periksa kaki setiap hari untuk luka, lepuh atau kemerahan. Waktu mengambil wuduk ialah peluang yang baik.
• Kawal gula darah, kurangkan alkohol dan berhenti merokok.
• Bersenam ringan seperti berjalan, jika kaki tiada luka.

Ubat tahan sakit biasa sering kurang berkesan untuk sakit saraf. Doktor mungkin mempertimbangkan ubat preskripsi khusus sakit saraf, mengikut keadaan anda. Elakkan produk yang menjanjikan saraf "pulih sepenuhnya", dan jangan ambil vitamin dos tinggi tanpa ujian.

Di Kelantan

Kadar kencing manis di Kelantan lebih tinggi daripada purata nasional dalam tinjauan NHMS 2023. Oleh itu, sesiapa di Kota Bharu atau Kelantan yang mula merasa kaki pedih atau terbakar waktu malam patut memeriksa gula darah, walaupun berasa sihat. Saringan kaki boleh dibuat di klinik kesihatan berhampiran anda.

Ada soalan? Tanya Dr Qim melalui WhatsApp.

Maklumat ini untuk pendidikan dan bukan pengganti pemeriksaan doktor.

Soalan lazim