Merokok, Vape dan Kesihatan Seksual Lelaki

Merokok di Malaysia

Menurut NHMS 2023, 19.0% orang dewasa Malaysia masih merokok, dan 5.0% menggunakan rokok elektronik atau vape. Kadar merokok jauh lebih tinggi dalam kalangan lelaki berbanding wanita. Ramai perokok tahu tentang risiko kanser paru-paru dan penyakit jantung, tetapi kurang yang tahu bahawa merokok juga salah satu punca utama masalah ereksi yang boleh dicegah.

Bagaimana rokok menyebabkan masalah ereksi?

• Nikotin menyempitkan salur darah dengan serta-merta. Kesan jangka pendek ini sahaja sudah boleh mengurangkan aliran darah ke zakar.
• Bahan kimia dalam asap rokok merosakkan lapisan dalam salur darah (endotelium), lalu mengurangkan nitrik oksida, bahan penting yang membuka salur darah zakar ketika terangsang.
• Mempercepat pengerasan arteri bersama darah tinggi, kolesterol dan diabetes.
• Merosakkan tisu span zakar yang perlu mengembang untuk menahan darah, sehingga ereksi lebih cepat hilang.

Kajian menunjukkan risiko masalah ereksi meningkat seiring dengan bilangan batang sehari dan tempoh tahun merokok. Lelaki yang merokok mempunyai kebarangkalian lebih tinggi untuk mengalami masalah ereksi berbanding yang tidak pernah merokok, dan perbezaan ini kelihatan walaupun pada lelaki muda. Baca juga punca mati pucuk pada usia muda.

Kesan pada air mani dan kesuburan

Merokok juga menjejaskan kesuburan lelaki. Kajian mendapati perokok cenderung mempunyai:

• Bilangan sperma yang lebih rendah.
• Pergerakan sperma yang lebih lemah.
• Lebih banyak sperma dengan bentuk tidak normal.
• Kerosakan DNA sperma yang lebih tinggi, yang boleh menjejaskan peluang kehamilan.

Bagi pasangan yang sedang mencuba untuk mendapat anak, berhenti merokok ialah antara langkah paling berguna yang boleh diambil oleh suami. Pembentukan sperma baharu mengambil masa kira-kira tiga bulan, jadi manfaatnya mungkin mula kelihatan selepas tempoh tersebut. Lihat kesuburan lelaki.

Bagaimana dengan vape dan rokok elektronik?

Ramai lelaki beralih kepada vape dengan anggapan ia lebih selamat. Kebanyakan cecair vape masih mengandungi nikotin, yang menyempitkan salur darah. Kajian tentang vape dan fungsi ereksi masih baharu, tetapi bukti awal menunjukkan pengguna vape juga mungkin berisiko lebih tinggi untuk mengalami masalah ereksi. Vape bukan pilihan yang selamat untuk kesihatan seksual, dan KKM tidak mengiktirafnya sebagai kaedah berhenti merokok.

Shisha, rokok daun dan tembakau tradisional

Shisha, rokok daun dan tembakau gulung tetap mengandungi nikotin dan bahan kimia yang sama berbahaya. Satu sesi shisha boleh melibatkan pendedahan asap yang lebih lama berbanding sebatang rokok. Tiada bentuk tembakau yang selamat untuk salur darah.

Apa berlaku apabila berhenti merokok?

• Dalam beberapa minggu, fungsi salur darah mula bertambah baik.
• Beberapa kajian mendapati sebahagian lelaki melaporkan fungsi ereksi yang lebih baik dalam tempoh kira-kira setahun selepas berhenti, terutamanya mereka yang masih muda dan belum mempunyai kerosakan salur darah yang teruk.
• Risiko serangan jantung dan strok mula menurun.
• Kualiti sperma boleh bertambah baik selepas beberapa bulan.

Namun, kerosakan yang sudah lama mungkin tidak pulih sepenuhnya. Sebab itu, lebih awal berhenti, lebih baik.

Cara berhenti merokok

• Tetapkan tarikh berhenti dan beritahu isteri serta keluarga untuk sokongan.
• Kenal pasti pencetus, contohnya selepas makan, ketika minum kopi di kedai, atau ketika tertekan.
• Gunakan perkhidmatan mQuit KKM yang disediakan di klinik kesihatan kerajaan dan farmasi yang mengambil bahagian. Kaunseling bersama terapi gantian nikotin atau ubat berhenti merokok meningkatkan peluang berjaya.
• Jangan putus asa jika gagal kali pertama. Ramai bekas perokok berjaya selepas beberapa percubaan.

Akta Kawalan Produk Merokok demi Kesihatan Awam 2024 kini memperluas kawalan termasuk produk vape, dan lebih banyak kawasan larangan merokok. Ini boleh dijadikan peluang untuk memulakan langkah berhenti.

Konteks tempatan

Di Kelantan, budaya lepak di kedai kopi selepas Isyak sering datang bersama rokok. Ramai pesakit di Kota Bharu memberitahu saya inilah waktu paling sukar untuk menolak. Menukar rutin, contohnya berjalan kaki selepas makan malam, atau memilih tempat yang bebas asap, boleh membantu. Jika anda sudah mengalami masalah ereksi, berhenti merokok ialah sebahagian penting daripada rawatan. Maklumat lanjut ada di halaman disfungsi ereksi. Bagi yang juga mempunyai darah tinggi, baca darah tinggi dan mati pucuk.

Asap rokok dan keluarga

Asap rokok pasif menjejaskan isteri dan anak-anak, termasuk meningkatkan risiko jangkitan saluran pernafasan, asma dan sindrom kematian mengejut bayi. Bagi pasangan yang merancang kehamilan, pendedahan isteri kepada asap rokok juga tidak baik untuk kesihatan kehamilan. Berhenti merokok bukan sahaja hadiah untuk diri sendiri, malah untuk seluruh keluarga.

Mitos yang biasa didengar

• "Rokok membuatkan saya lebih tenang di ranjang." Rasa tenang itu ialah kelegaan sementara daripada gejala ketagihan nikotin, bukan kesan sebenar yang membantu.
• "Kurangkan sahaja sudah cukup." Mengurangkan lebih baik daripada tidak berbuat apa-apa, tetapi walaupun beberapa batang sehari masih merosakkan salur darah. Matlamat untuk kesihatan ialah berhenti sepenuhnya.

Adakah terapi gantian nikotin menjejaskan ereksi?

Terapi gantian nikotin seperti tampalan atau gula-gula getah masih mengandungi nikotin, tetapi tanpa ribuan bahan kimia lain dalam asap rokok, dan ia digunakan untuk tempoh terhad di bawah bimbingan. Manfaat berhenti merokok jauh melebihi kesan sementaranya. Bincang dengan doktor atau ahli farmasi untuk memilih kaedah yang sesuai.

Ada soalan? Tanya Dr Qim melalui WhatsApp. Maklumat ini untuk pendidikan dan bukan pengganti pemeriksaan doktor.

Soalan lazim